Barış, zafer, Bilgelik, bereket sembolü Zeytin’ in erken Minos döneminde M.Ö. 3000 – 3500 yıllarından beri kullanıldığı arkeolojik araştırmalar neticesinde kanıtlanmıştır.  Akdeniz havzasında yetişen bu ağaç, Fenikeliler sayesinde Afrika ülkeleri, Portekiz, İspanya, Fransa gibi ülke topraklarında yayılmaya başlamışlardır.  M.Ö.2000 yıllarında Mısır mezarlarında olduğu görülmüştür. Tarih boyunca çeşitli teknikler ile farklı zeytin türleri üretilmiştir.  Ancak yapılan gen haritalamalarında Ortadoğu’ da bulunan çalı türü olarak geçen Feral zeytinlerinin tüm zeytin türlerinin ilki olduğu kabul edilmektedir.

Bizans döneminde geleneksel zeytin üretimi korunmuştur. Manastırların bahçelerinde ekilen zeytinler, üretimin büyük kısmını karşılamaktaydı. Bizanslılar en büyük zeytinyağı ihracatçısı olmasına karşı ihracat sık sık kısıtlanıyor veya yasaklanıyordu. Çünkü kilise, manastır ve konutların aydınlatılması ve diğer ihtiyaçlar için zeytinyağı kullanıldıkça, ihtiyaç ve sevkiyat miktarı artmaktaydı.

Zeytinyağı
Zeytinyağı

Osmanlı imparatorluğu döneminde deniz taşımacılığı ile zeytinyağının Ege denizinden Batı Avrupaya ulaştırılması kolaylaştırılmıştır.

Zeytin tarih boyunca barışın ve bilgeliğin simgesi olmuş olup birçok kutsal kitapta adından sıkça söz edilmiştir. Tarih boyunca zeytin ağacı birçok yerde karşımıza çıkmaktadır. O Tanrıça Athena’ nın kutsal ağacı idi. Yunanistan’ ın başkenti adını buradan almıştır. Olimpiyat oyunlarda kazananlara zeytin dalından oluşan taç verilirdi. Odyssey’ de Homer’ e göre zeytinyapı sıvı altın’ dı. Roma ve Yunan imparatorluklarında ön planda olan bir meyveydi.

Antik Yunan’ da gece aydınlanmak için kullanılan kandiller, zeytinyağı ile yakılıyordu.

Filistin halkının geçim kaynağı olarak kullanılan ve Hz. İsa’ nın doğum yeri olan Bethlehem şehrinde bulunan binlerce (50.000 adet olduğu söylenmekte) ağaç, İsrail Filistin savaşlarında buldozerler ile tahrip edilmiştir. Böylece barış ve iyi niyet sembolü ve aynı zamanda geçim kaynağı olan zeytin ve zeytin ağacı için o bölgede kötü bir tarih yazılmıştır.




Zeytin ağacı özellikleri nelerdir?
Zeytin ağaçlarının kokulu çiçekleri kalın zeytin yapraklarının arasında nisan ayında ortaya çıkmaktadır. Meyveleri ise Ekim ayı ortalardan toplanmaktadır. 2-3 senede bir yaprak değişimi olmaktadır. Çeşitlerine ve uygulamalar göre sofralarımıza ya meyve olarak ya da zeytinyağı olarak gelir. Boyu 7 metreyi bulabilen Zeytin ağacı yüzlerce yıl yaşayabilmektedir.

Sağlıklı yaşam iksiri:
Zeytin’ in ününü halen devam ettirmesi tabi ki sağlıklı olmasından kaynaklanıyor. Sağlıklı beslenmenin temel taşlarından biri zeytin ve zeytinyağıdır. Sindirimi kolaylaştırır. Düşük kolestrol nedeni ile kalbe yararlıdır. Parlak saç, saç dökülmesini azaltma, cilt kuruluğunu engelleme gibi durumlarda yararlı olduğu iddia edilmektedir.

Zeytin ağacının geleceği:
İtalya’ da bilim adamlarının yaptığı bir araştırmada ilginç sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Dünya üzerinde küresel

ısınma ile yaklaşık 1.8 C derecelik bir artış simulasyonuyla ortaya çıkan sel, hastalık ve salgınların artması gibi bilinen sonuçlarla birlikte, Akdeniz bölgesinin zeytin üretimin artacağı ve zeytinyağı ile birlikte kazançların artacağı öngörülmüştür. Yağış, sıcaklık, ortam ve şartlar, hastalıklar ve en önemlisi zeytin sineği faktörleri bu simulasyona dahil edilmiştir. Yüksek sıcaklıklara dayanan zeytin ağacı zeytin sineklerine karşı maalesef çaresiz kalmakta. Ancak zeytin sineğinin yaşamını sürdürebilmesi ısının çok yüksek olmaması gerekmektedir. Bu verilere göre çıkarılan modelin tüketim haritası, Güney İspanya, Kuzey Afrika İtalya ve Yunanistan’da(Akdeniz havzası)  ağaç büyümesi ve üretiminin artmasına karşı Ortadoğu gibi bazı bölgelerde ise daha az üretim olacağı öngörülmüştür.  %8 lik zeytin sineği düşüşü ile %4.1 lik üretim artışı olacağı tahmin edilmektedir.

>> Zeytin ve Zeytin Ağacı