SANTRAL ÇEŞİTLERİ 3 çeşit santral vardır *Hidroelektrik santralleri *Termik santraller *Nükleer santraller
Santraller arasında en çok hidroelektrik santralleri hakkında bilgiler verilecektir. Her 3 santral türüde enerji kaynağı, bir motor, alternatör ve transformatör’ den oluşur.
HİDROELEKTRİK SANTRALLERİ:
Hidroelektrik santralleri diğer santrallere göre maliyet açısından yüksek olsada işletme masrafları çok düşüktür. Bir santralin değerli olması demek üreteceği enerji miktarına değil zaman içinde çok inişli çıkışlı olmayan üretim ve dağılım planı ile belirlenir.
Yağan yağmur veya kışın dağlarda biriken karın erimesi ile oluşan sular nehirler, yeraltı kaynakları sayesinde deniz v eya göle ulaşana kadar akarlar. Her sene yağış miktarının farklı oranlarda olması nedeni ile fazla oluşan suyun akıp gitmemesi ya da az miktarda gelen suyun kurak yaz mevsiminde kullanılabilmesi için nehir yataklarına kurulan dev setler (barajlar) arkalarında bulunan göletlerde suyu biriktirirler. İçme veya tarlaları sulama ihtiyacı dışında göletlerinde biriken sular boru ve kanallar yardımı ile yüksek bir yerden bırakılarak türbine verilmektedir. Türbinlerde düşü kuvvetinden yararlanılarak jenaratörlerin dönmesi ile elektrik enerjisi üretilmektedir. Yani sulardaki potansiyel enerji, kinetik enerjiye ve sonradanda elektrik enerjisine çevriir. Suyun düşme yüksekliğine göre hidroelektrik santralleri; Yüksek basınç sistemleri ( düşü yükseliği 100 metrenin üstünde), orta basınç sistemleri (düşü yüksekliği 25-100 metre arasında ), alçak basınç sistemleri (düşü yüksekliği 25 metreye kadar) olarak 3 kademeye ayrılır.
TERMİK SANTRALLER:
Sıvı, gaz ve katı yakıtları ısı enerjisine, ısı enerjisini hareket enerjisine, hareket enerjisinide elektrik enerjisine dönüştüren santrallerdir Yani yanan fosil yakıtların etrafında dolanan su buharlaşarak elektrik akımı üretecek alternatörlere bağlı türbinleri çalıştırarak elektrik enerjisini oluşturur.
NÜKLEER SANTRALLER: Termik santralle benzer özellikler taşıyan nükleer santrallerinin temel farkı buharın elde edilme yöntemidir. Reaktör kalbinde, yakıt elemanlarında üretilen ısı enerjisi, moderatör ve soğutucu kanalı ile reaktör kalbi dışına alınmaktadır.
Nükleer enerji, 1896 yılında Fransız fizikçi Henri Becquerel tarafından tesadüfen bulunmuştur. (uranyumun fotoğraf plakaları ile yanyana durması sonucunda karanlıkta yayılan X Ray ışınlarının görülmüştür.)
Dünyanın ilk nükleer reaktörü 1942 yılında Enrico Fermi’ nin yürüttğü proje sonunda Amerika birleşik devletleri’ nin Chicago, İllinois kentinde kurulmuştur. Ticari anlamda elektrik üreten ilk nükleer güç santralide 1957 yılında Amerika Birleşik devlerinde (Pennsylvania) kurulmuştur.
SANTRALLERİN YARAR VE ZARARLARI: Hidroelektrik santralleri diğer santrallere göre atık madde oluşturmamaktadır. Santral kurulma maliyeti yüksek olmasına karşın işletme maliyetleri çok düşüktür. Oluşan gölet sayesinde kurak iklimin geçerli olduğu yerlerde yağmurun artması ile bitki örtüsü zenginleşmesini sağlar.
Akarsuların doğal yol ve akışını değiştirdiğinden ise birçok su canlısınında yok olmasına neden olabilmektedir. Dünya üzerindeki en büyük 140 nehir barajlarla bölünmektedir bu da ırmakların ekolojisinde olumsuzluklar yaratmaktadır. Oluşan gölet nedeni ile yeraltı suları zayıflamakta hatta tamamen kesilebilmektedir. Böylece barajların aşağısında kalan tarım kesimlerinde sorun yaşanabilmektedir.yeni proje zorlukları, planlama, su hakları, büyük toprak arazilerin, boruların tesisatların döşeneceği alanların ve yolun kullanılacağı yerlerin farklı sahiplerinin olabilmesi.zorluklar bulunmaktadır. Hidroelektrik santrallerin diğer santrallere göre en önemli ayrıcalığı ihtiyaç halinde saniyeler içinde gelen enerji talebini karşılayabilmesidir.
Barajların nehirlerin akmasını engellemesi ile kıyılardaki deltalar zayıflayarak denizlerin himayesine girmektedir. Böylece deltalarda tarım yapılabilme ihtimali kalmamaktadır. Dünyanın en büyük barajlarından olan Nil Nehri üzerindeki Assuan, artık çözülmesi mümkün olmayan ve ekonomik zararı son derece yüksek sorunlar doğurdu. Baraj nedeniyle Nil Nehri'nin taşıdığı tortularla beslenen kıyılar aşındı, besin maddesi bulamayan Akdeniz'in ekonomik değere sahip balık stokları büyük ölçüde azaldı. >>>- |