Hidroelektrik Santralleri (HES)

Hidroelektrik Enerjisi – Hidroelektrik santralleri HES nedir?
Çevreye duyarlılığı açısından önemli Yenilenebilir enerji kaynaklarından biri olan HES – Hidroelektrik enerji, yükseklik farklılıklarına dayanarak suyun bir yerden başka bir yere akması sırasında kurulu olan düzeneklerin önce mekanik sonrasında ise elektrik enerjisini üretmesine denir.

Peki HES’ ler nasıl çalışır? Nehir gibi akan suların önlerine çekilen setler ile suların birikmesi sağlanır. Milyonlarca metreküp biriken su birikimin artık potansiyel gücü oluşmuştur. Yüksekten alçağa akması sağlanan su, türbin düzeneği ile kinetik – mekanik enerjiye dönüşür. Bu türbine bağlı olan jenaratör motorunun dönmesi ile de elektrik enerjisi elde edilir. Transformatörler ile elde edilen enerji gerilimin düşültmesi veya yükseltilmesi sağlanır.

Üretime göre Hidroelektrik santralleri;Büyük ölçekli (kurulu gücü 10MW ve üzeri) , orta ölçekli (kurulu gücü 1MW – 10 MW arası , Küçük ölçekli (kurulu gücü 0,1 – ile 1 MW arası) ve Mikro ölçekli (kurulu  gücü maksimum 0,1 MW)  hidroelektrik santralleridir.

Baraj tipleri gövdelerine göre; Ağırlıklı Beton gövdeli, Beton kemer gövdeli, Toprak dolgulu gövdeli ve Kaya dolgu gövdeli barajlardır

Bina konumuna göre; Yer üstü, Yer altı ve yarı veya tam gömülüdür.

Kurulu barajların yükseklikleri yüzlerce metreyi bulabilmektedir. Örneğin Çin’ de bulunan dünya’nın en yüksek barajı olan Jinping-I Barajının yüksekliği 305 m. iken ülkemizde bulunan Yusufeli baradı 270 m. Deriner Barajı’da 249 m. yüksekliğe sahiptir.

Hidroelektrik santrallerinin avantajları nelerdir?
Enerji üretiminde kullanılan ham maddenin sadece su olması düşük maliyetli üretime imkan vermektedir. Ayrıca üretim sırasında atık maddelerin olmaması hava kirliliğinin oluşmasını da engellemektedir.
Gölette balıkçılık imkanı sağlanmaktadır.
Tarım arazilerini sulamak için su temini düzenli hale gelmektedir.
Bölgeye yakın yerleşim birimlerinin su ihtiyacını karşılar.
Mevcut sert iklimin yumuşamasını sağlayabilmektedir.
Oluşan gölette su sporları yapılabilmektedir.
İstihdam imkanı yaratmaktadır.
Baraj göletlerinde bulunan setler vasıtası ile belli bir miktara kadar, olası sel ve taşkınlar kontrol altında tutularak felaketlerin önleyebilmektedir.

Hidroelektrik santrallerinin dezavantajları nelerdir?
Su toplanması için yapılan baraj göletlerinin kurulması tabiata ve hayvanlara zarar verebilmektedir.   Öncelikle baraj alanında bulunan tüm bitki örtüsü ortadan kaldırılmaktadır.
Dere yataklarında yoğun su akışı kesildiği için mevcut ekolojik sistem bozulmaktadır.
HES yatırım ve yapım maliyetleri oldukça yüksektir. Su altında kalacak arazi için yüksek miktarlarda istimlak bedelleri ödenmektedir.
Olası bölgesel kültürel değerlerin, yerleşim bölgelerinin sular altında kalmasına sebebiyet vermektedir.
Eğer akarsuyun komşu ülkelere kadar olan bir yatağı varsa, göletlerde su biriktirilmesinden dolayı bu akış azalacaktır. Bu da ülkeler arasında krize neden olabilmektedir.

Hidroelektrik Santral Çeşitleri nelerdir?
Akarsu Nehir Tipi (Barajsız) Hidroelektrik Santralleri
Yüksek debili akarsularda kurulan santrallerdir. Bu sistemde baraj kurulmaz dolayısı ile su toplama işlemi gerçekleştirilmez. Bu sistemlerin çevreye zararı daha az olurken kurulum maliyetleri de Barajlı santrallere göre daha düşük olmaktadır.

Su Toplayan (Barajlı) Hidroelektrik Santralleri
İsminden de anlaşılacağı gibi akarsu üzerinde baraj inşa edilir. Oluşturulan yapay göle potansiyel enerji olması açısından önce su birikimi sağlanır. Olası kurak geçen mevsimlerde bile biriken bu su ile elektrik üretimine devam edilebilmektedir.

Ülkemizde HES ler
Ülkemiz su kaynakları bakımından zengin olmasına karşı düşük debili su kaynakları yüzünden maliyeti yüksek olan hidroelektrik barajlarını kurmak zorundadır.
Ülkemizde Hidroelektrik santrallerinden ürettikleri güç açısından en başta Atatürk, Karakaya ve Keban barajı gelmektedir.

Pin It on Pinterest

error: Content is protected !!