Anadolu’ da nesli tükenen hayvanlar

Yüzyıllardır çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapan verimli Anadolu toprakları, hayvan ve bitki dünyasında da zenginliğini göstermiştir. Bugün dünya üzerinde sadece birkaç bölgede yaşayan filler, aslanlar gibi birçok yaban hayvanı, zamanında bu topraklar da yaşam mücadelesi veriyorlardı. Nesli tükenen canlıların yanı sıra nesli tükenmekte olan canlı türlerinin de bulunduğu bu topraklarda popülasyonun arttırılması için az da olsa çalışmalar yapılmaktadır.

İklim değişiklikleri, savaşların yakan yıkan sonuçları, ateşli silahların bulunması, tarım amaçlı ormanlara zarar verme, kentleşme, tatlı su kaynaklarının tahrip edilmesi, bilinçsiz ve keyfi avcılık zaman içinde canlıların neslinin tükenmesine veya azalmasına neden olmuştur.

Asya Fili (Elephas maxima asurus): (Maraş Fili) Bugüne kadar Anadolu topraklarında yaşamış olan en büyük canlı türü Asya Filleri olmuştur. Artık ülkemizde yaşamayan bu türden yaklaşık Otuz bin kadarı, Hindistan, Sri Lanka, Endonezya’ da yaşamaktadır. Evcilleştirilen bu fillerden çoğu ormanda odun taşımacılığında kullanılmaktadır. Afrika fillerinden rahatlıkla ayırt edilebilen bu fillerin sadece erkeklerinde fildişi bulunmaktadır. Bu fillerin yaşama süresi 60 ile 80 yaş arasındadır. Türkiye’de fosillerine Kırıkhan, Amik ovası, Erzurum, Ankara ve Kahramanmaraş’ ta rastlanan Asya Fillerinin boyu 6 metre, ağırlığı ,se 5 tona yakındır.




Asya Aslanı (Panthera leo persica): Özellikle Aşağı Fırat havzasında görülen Aslanın Anadolu da son görülme tarihi ve yeri 1880 Birecik’tir. 18 yıllık ömrü olan Asya Aslanları Kuzey, Batı ve Orta Afrika, Orta Doğu, Güneydoğu Avrupa ve Hindistan gibi bölgelerde yaşarlardı.  Şu an için sadece Hindistan’ nın Gir ormanlarında 2010 yılında dört yüz civarı Asya Aslanının yaşadığı belirlenmiştir. IUCN Kırmızı listesinde, nesli tükenmekte olan canlılar katagorizisinde bulunmaktadır.

Yaban Eşeği (Equus hemionus Anatoliensis):
Doğu Anadolu, Karasu çevrelerinde 12. Yüzyıla kadar yaşamış ve ülkemizde soyu tükenmiştir. Yaban eşeklerine Kulan adı verildirdi.

Kaplan (Panthera tigris virigata): Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde yaşadığı bilinen Anadolu kaplanlarının son görüldüğü tarih ve yer kaydı 1970 yılı Hakkari’dir.

Çita (Acinonyx Jubats): Bölgede ceylanların artık yaşamamasının yanı sıra insanların avlaması ile 19. yy. a kadar kadar yaşayan çitaların nesli tükenmiştir.

Pars (Panthera pardus tuliana Valenciennes):  Varlığının M.Ö. yıllara dayandığı Parsların özellikle  Likya, Kilikya ve Toroslar ile Konya arasında kalan alanda yaşadığı belirlenmiştir. 1974 yılına kadar birkaç yerde rastlanılan parsın son görülme yeri Ankara – Beypazarıdır. Boyu 2 – 2,5 mt. aralığında olan parsların yaşam süresi yaklaış olarak 20 yıl olduğu  tahmin edilmektedir.

Ceylan (Gazella doras L): 1950 li yıllara kadar doğal ortamlarda bulunan ceylanlar bilinçsiz avlanma yüzünden günümüzde sadece koruma alanlarında bulunmaktadır. Ceylanları sadece Urfa Ceylanpınar Devlet Üreme Çiftliğinde görmek mümkündür.

Alageyik: Yaşam alanı Antalya olan bu geyikler yaban hayatı geliştirme sahalarında ve milli parklarda görülmektedir. Yine bilinçsiz olarak yapılan avcılık ile nesli azalan alageyikler, Düzlerçamı bölgesinde yapılan çalışmalar ile alageyiklerin sayısının arttırılmasına çalışılmaktadır.

Çizgili sırtlan: (Hyaena Hıyaena) Yaklaşık 12 yıl yaşama ömrü olan 60 – 80 cm. boylarında olan çizgili sırtlanlar Anadolu’nun soyu tükenme olan canlılar arasında bulunmaktadır.

Anadolu Foku: Sahillerimizdeki çarpık yapılaşma nedeni ile üreme ve yaşamak için bakir yerleri arayan Akdeniz foklarının günümüzde yaşam alanı Doğu Akdeniz ve Batı Afrika sahilleridir. Bilinçsiz avlanma bu canlılar için önemli bir tehlike olmaktadır. Günümüzde tahmini Anadolu fok  sayısı 600 civarıdır.

Telli Turna: (Anthropoides virgo) Türkülere konu olan ve  Muş’ un Bulanık Ovasında yaşayan telli turnalarda soylarının tükenme riski bulunan kuş türüdür. 85 – 100 cm boylarında Turna’ dan daha küçük aynı renklere sahiptir. Kış aylarında Afrika’ da yaşayan Telli Turnalar uzun mesafeler alarak mart ve nisan aylarında Türkiye’ye gelir ağustos ayı gibi ise tekrar göç ederler.

UluDoğan (Falco Cherrug)  Gündüz avcılarından doğan kuş türlerinden olan Uludoğanların yaklaşık altmış adet çeşidi vardır. Boyları erkeklerinki 45 cm dişilerinki ise 60 cm’ e kadar olabilmektedir. Çevresel şartların yanı sıra özellikle şahin meraklıları yüzünden alıkonulmaktadırlar. Nesilleri tükenme tehlikesi yaşamaktadır.

Toros Kurbağası (Rana Holtzi) Boyları 7 cm civarı olan bu kurbağalar gölde yaşamakta olup sesi çıkmayan tek kurbağa türüdür. Tamamen ses çıkmaması değil de birkaç metre mesafeden duyulabilen bir ses çıkarmaktadır. Özellikle göllerdeki dinamit ile balık avlanmasının yanı sıra göllerde bilinçsizce sazan balığının çoğalması bu canlılar için önemli bir tehlike oluşturmaktadır. Niğde’ nin Ulukışla ilçesindeki Karagöl, Eğri göl ve Çini gölünde yaşamaktadır. Nesli tükenme tehlikesi bulunan kurbağalar, Uluslararası Bern sözleşmesi ile koruma altına alınmıştır.

Kelaynak Kuşları: Nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan Kelaynak kuşları dünya üzerinde vahşi yaşamda 400-500 aralığında olduğu bilinmektedir. Türkiye’ de Birecik bölgesinde koruma altında Kelaynak kuşları bulunmaktadır. Sadece Şanlıurfa – Birecik  ve Fas’ ın kıyılarında üreyebilen kuşların sayılarının azalmasındaki önemli etken, 1950 senesindeki sıtma ve çekirgelere yönelik yapılan ilaçlama sonucu ortaya çıkmıştır.

Kara akbaba: Gündüzcül kuş olup Türkiye’ de Kızılcahamam milli parkı, Eskişehir Türkmenbaba dağı ve Çorum’da yaşamaktadır. Türkiye yaklaşık olarak 50 tanesinin yaşadığı bilinmektedir.

Kolan Balığı – Mersin balığı: Tatlı ve tuzlu sularda yaşayan Mersin balıklarının bilinen fiziksel özellikleri boyunun 5 – 6 metreleri ağırlığının da 1 – 1,5 tonları bulmasıdır. Değerli havyarları için bilinçsizce avlanması ile göçebe hayatında ulaşması gereken ırmakların kirli olması veya barajların su seviyelerini azaltması nedeni ile sayıları çok azalmıştır. Şu an için havuzlarda yetiştirilmeye başlanmıştır.

Sazlık Kedisi (Felis catus Güldenstaedt): Ülkemizde topraklarında halen görülmekte olan Sazlık kedilerinin nesli tükenmektedir

Pin It on Pinterest

error: Content is protected !!